KVK Kurumu Deepfake Bilgi Notu’nun Değerlendirilmesi

Feb 08, 2024

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (“Kurum”) tarafından, 19 Ocak 2024 tarihinde bireyleri ve kurumları bilinçlendirmek ve “Deepfake” teknolojisinin ne olduğunun daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla “Deepfake Bilgi Notu”[1](“Bilgi Notu”) yayımlanmıştır.

Aşağıda ayrıntılı olarak açıklayacağımız üzere, Bilgi Notu’nda; (i) Deepfake’in tanımına, (ii) ne için kullanıldığına, (iii) kişisel veriler açısından oluşturduğu tehditlere, (iv) nasıl tespit edilebileceğine ve (v) Deepfake teknolojisine karşı kişilerin ve kurumların alabileceği önlemlere ilişkin bilgilere yer verilmiştir.

1. BİLGİ NOTU’NUN KAPSAMI

Deepfake teknolojisi, insanların yüz, hareket ve sesini gerçeğe uygun olacak şekilde taklit etmek veya değiştirmek için yapay zeka teknikleri ile derin öğrenme algoritmalarının kullanıldığı bir yöntem olarak tanımlanmaktadır.

• Deepfake teknolojisi ne işe yaramaktadır?

Deepfake teknolojisi özellikle yüz değiştirme ve ses taklidi alanlarında önemli gelişmeler göstermekle birlikte, işbu teknolojiden faydalanılarak oluşturulan içerikler sayesinde ünlü tablolarda yer alan portrelerin mimikleri hareket ettirilebilmekte veya hayatta olmayan ünlü bir kişi yeniden seyirci ile buluşturulabilmektedir.

Öte yandan sanat, sinema, müzik sektörü gibi alanlarda kullanılmasının yanı sıra Deepfake teknolojisi, kişisel amaçlar, reklam, sahte videolar ve sesler üreterek manipülasyon yapma, itibarsızlaştırma, finansal veya siyasi menfaat elde etme, siber zorbalık ve dolandırıcılık gibi konularda potansiyel tehlikeleri de içinde barındırmaktadır.

Bu noktada belirtmek gerekir ki, Deepfake uygulamaları, oluşturdukları içeriklerin etik ve yasal sınırlar içinde olduğunu sağlamak ve sorumluluklarını yerine getirmek zorundadır. Öyle ki, yapay zeka ve derin öğrenme teknikleri kullanıldığında, bu teknolojilerin etik kurallara ve yasal düzenlemelere uygunluğu önem arz etmekte olup denetim mekanizmaları ve sorumluluk taşıma konusunda şeffaf bir yaklaşım benimsemeleri gerekmektedir.

• Deepfake teknolojisi nasıl bir tehdit oluşturmaktadır?

Ses ve görüntü gibi kişisel verilerin, başka verilerle karıştırılarak gerçek dışı yeni veriler oluşturulması, Deepfake teknolojisinin önemli bir risk unsuru olduğunu göstermekte ve bu durum suç ve kabahatlere neden olabilmektedir. Bununla birlikte, kişisel verilerin belli bir sürece tabi tutularak manipüle edilmesi özellikle teknolojik olarak dezavantajlı konumda bulunan çocuklar ve yaşlıları şantaj ve tehdit ile çıkar sağlama amacı güden saldırganların hedefi konumuna getirmektedir.

• Bir içerikte Deepfake teknolojisinin kullanıldığı nasıl tespit edilir?

Bilgi Notu’nda bir içeriğin Deepfake olup olmadığının tespit edilmesi bakımından birtakım ipuçlarına yer verilmiş olup içerik değerlendirilirken aşağıda yer alan soruların sorulması bu hususun anlaşılmasında yol gösterici olacaktır:

• Videodaki kişinin doğal olmayan göz hareketleri var mı veya göz kırpıyor mu?
• İçerikteki yüz pürüzsüz veya çok kırışık görünüyor mu?
• İçerikteki kişide gözlük varsa gözlükte parlama var mı ya da kişi hareket ettiğinde parlamanın açısı değişiyor mu?
• Görüntüdeki kişinin yüz ifadesi söyledikleriyle aynı duyguyu yansıtıyor mu?
• Baş ve vücut birbiriyle uyumlu hareket ediyor mu?
• Saçlardaki tutamlar birbiriyle uyumsuz ya da donuk mu?
• Dişlerde tüm dişlerin ana hatları var mı?
• Yavaşlatıldığında doğal olmayan görüntüler ortaya çıkıyor mu?
• Bir soru sorulduğunda mantıklı bir cevap verebiliyor mu?
• Ses tonunda robotik bir ifade var mı?

Yukarıda yer alan sorular kapsamında, Deepfake içeriklerin varlığı ve tehditleri hakkında farkındalık yaratılması ve kişilerin bir görsel veya sesin Deepfake olduğunu nasıl tespit edeceğini bilmesi önem arz etmektedir.

• Deepfake teknolojisinin tehditlerine karşı alınması gereken önlemler nelerdir?

Bilgi Notu’nda Deepfake içerikler ile birlikte yanlış bilginin yayılmasının önüne geçmek veya kişilerin zarara uğramasını önlemek için en önemli görevin gerçek kişilere düştüğü ifade edilmektedir. Nitekim, Deepfake içeriklerin genellikle yüz ve ses verisi kullanılarak oluşturulduğu düşünüldüğünde, kişilerin sosyal medya benzeri platformlarda özellikle yüzünün ve sesinin göründüğü içerikleri paylaşması ile ilgili hassasiyet göstermesi gerekmektedir.

Bilgi Notu uyarınca Deepfake teknolojisinin oluşturduğu tehditlere karşı mücadele etmek için alınabilecek önlemlere aşağıda yer verilmektedir:

• Birçok Deepfake uygulamasının ücretli ya da ücretsiz bir şekilde kullanıldığı, bu yazılım ve uygulamaların kullanım amaçlarının sınırlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır.
• Deepfake teknolojisinden korunmak için kurumların ağ ve siber güvenlik operasyonlarını etkili bir şekilde yönetmeleri, merkezi bir raporlama ve izleme birimi oluşturmaları, şirket içi iletişim kanallarını geliştirmeleri ve halkla ilişkiler departmanıyla iletişimlerini sürdürmeleri önerilmektedir.
• Teknolojinin beraberinde getirdiği risk ve tehditleri bertaraf etmek adına yine teknolojiye ihtiyaç duyulduğu ve anti-deepfake yazılımlarının geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Söz konusu yazılımların ve çözümlerin dijital kimliğe sahip olan herkes tarafından aktif olarak kullanılması önerilmektedir.

Ek olarak, siber güvenlik şirketlerinin aşağıda yer alan önlemleri de alması gerektiğine değinilmiştir:

• Deepfake ile oluşturan içerikleri tespit edecek araçların geliştirilmesi,
• Deepfake videolarının incelenmesi,
• Deepfake teknolojisine ilişkin kullanıcıların farkındalığının artırılması,
• Deepfake ile gerçekleştirebilecek siber saldırılara karşı savunma yöntemlerinin geliştirilmesi,
• Deepfake içerikleri orijinal video veya fotoğraf vb. içeriklerden ayırmak için Deepfake içeriğinde kullanılan orijinal içeriklerim referans olması için veri tabanlarının oluşturulması.

2. SONUÇ

Günümüzde, teknolojinin hızla ilerlemesi ile birlikte birçok yenilik ve gelişme hayatımıza girmiş durumdadır. Bu yeniliklerden birisi de Deepfake teknolojisidir. Deepfake teknolojisinin sanat, sinema, müzik sektörü gibi alanlarda kullanılmasının yanı sıra kişisel verileri manipüle etmek ve yanıltıcı içerikler oluşturmak için kullanıldığında, bu durum güvenlik ve veri koruma prensiplerine aykırılık teşkil edecektir.

Bilgi Notu uyarınca;

• Deepfake teknolojisinin kullanım amaçlarına ve tespitine ilişkin bilgi sahibi olunması, bu konuda farkındalık eğitimleri verilmesi,
• Bilgi güvenliğinin sağlanması ve kurumların finansal operasyonlarını gözden geçirmesi,
• Sözleşmesel ilişki kapsamında örneğin ifa yerinin, bedelin değişikliği söz konusu ise işbu durumun teyidi amacıyla çift doğrulama mekanizması işletilmesi,
• Özellikle sosyal medyada ve içerik sağlayıcı platformlarda karakter ya da kimlik hırsızlığı amacıyla Deepfake teknolojisinin kullanılmasının engellenmesini sağlayacak anti-deepfake yazılımlarının geliştirilmesi, teknolojik çözümlerin kullanılması,
• İçeriklerin orijinalliğini doğrulamak amacıyla dijital imza ve içeriğin gerçek ve değiştirilmemiş olduğunu belirlemeye yardımcı olan güvenilirlik sistemlerinin kullanılması

önerilmektedir.

Saygılarımızla,
Özay Hukuk Bürosu
Av. Neslişah Yazıcı

---